De baan van de toekomst is niet “prompter”

Persbericht, 12 september 2026. Vrij voor publicatie met bronvermelding. Redacties kunnen een achtergrondgesprek, beeldmateriaal of een ingekorte versie aanvragen via de contactpagina.

Zit je hier zelf mee? Leg het me in twee zinnen voor. Ik lees het zelf.

Wat neemt AI over van ons werk?

Wat AI overneemt is niet het vak maar het overtypen: gegevens overzetten, bedragen natrekken, een offerte opmaken die al klaar was in iemands hoofd. Wat schaars wordt is iets anders: weten wanneer het antwoord niet klopt. Dat kun je niet aan een model vragen.

De middag waarop het stil werd

Acht verkopers aan een tafel, uitgenodigd door hun eigen directeur om te horen hoe een ander bedrijf het doet. Een bedrijf dat in dezelfde markt werkt als een van de mijne. Ik had niets voorbereid, pakte een adres uit hun eigen bestand, tekende de situatie in en stelde zes vragen. Anderhalve minuut later deelde ik een offerte van twaalf pagina’s uit. Met beeld, met staffels, kloppend.

Toen werd het stil. En daarna vroeg iemand aan die tafel: “Als dit echt waar is, wat doen wij hier dan nog met z’n allen? En wat gebeurt er straks met mijn baan?”

Dat is een eerlijke vraag en hij verdient geen gladde reactie. Maar hij wordt bijna overal verkeerd beantwoord. Het gesprek gaat over welke banen verdwijnen. Bijna niemand heeft het over wie er straks aan de knoppen zit. Ik denk dat we de verkeerde kant op kijken.

Welke banen verdwijnen door AI?

Niet het vak verdwijnt, maar het handwerk eromheen. Gegevens van het ene systeem naar het andere brengen. Een bedrag natrekken. Een offerte opmaken die in iemands hoofd al klaar was. Een lijstje bijhouden náást het systeem, omdat het systeem die ene stap niet kent.

Bij één bedrijf bleek een medewerker in de praktijk zelf de koppeling tussen twee pakketten te zijn. Niet in functietitel, wel in het dagelijks werk: zij haalde gegevens uit het ene systeem en zette ze in het andere. Jarenlang.

Dat is geen baan die iemand voor zichzelf heeft uitgekozen. Dát is het werk dat weggaat. Wat er in de plaats komt is niet niets. Het is alleen ander werk, en minder voorspelbaar. Het gekke is dat bijna niemand het ziet zolang het er is: je werkt zoals je software het wil, en dat merk je pas als iemand het aanwijst.

Waarom geeft AI niemand een voorsprong?

Waar taalmodellen goed in zijn, is het gemiddelde. De nette samenvatting, het redelijke advies, de standaardoplossing voor het standaardgeval. Enorm nuttig, en precies daarom geeft het niemand een voorsprong: komt er bij jou een goed antwoord uit, dan komt datzelfde antwoord bij je concurrent ook uit. Hij stelde dezelfde vraag.

En er zit iets in dat zelden hardop wordt benoemd. Het is een ja-knikker. Je legt een idee voor en het vindt het al snel heel goed. Achteraf zegt het: o sorry, zo had ik het niet begrepen. Dat is geen fout in de techniek, dat is hoe het gebouwd is.

Wie er alleen mee praat om bevestiging te krijgen, krijgt bevestiging. Dat is gevaarlijker dan een verkeerd antwoord, want een verkeerd antwoord valt op. Er zijn ook gewoon situaties waarin je er niet aan moet beginnen; wanneer AI geen zin heeft staat apart uitgeschreven.

Wordt “prompter” een beroep?

Nee. Goed vragen stellen aan een model wordt een gewone vaardigheid, zoals goed kunnen zoeken een gewone vaardigheid werd. Daar bouw je geen beroep op. Wie nu een cursus volgt om prompter te worden, leert iets wat over twee jaar in de functie-eis van iedereen staat en van niemand het beroep is.

De schaarse vaardigheid is een andere: weten wanneer het antwoord niet klopt. Dat kun je niet aan het model vragen, want dat is precies waar het een ja-knikker is. Dat moet uit de mens komen die het werk kent.

En die mens moet nog iets kunnen wat weinig met techniek te maken heeft: tegengas geven. Zeggen dat het niet moet. Een probleem níét in het hokje duwen waar het bijna in past.

Er is een oude uitdrukking die hier weer helemaal opgaat: kennis is niet te koop. Je kunt een abonnement nemen op een model. Je kunt niet kopen dat je weet wat je ermee moet.

Wie kan dat dan wel?

Hier doe ik een waarneming en geen bewering.

Vraag iemand die kleurenblind is hoe hij een rode draad van een groene onderscheidt. Die kijkt niet naar de kleur. Die kijkt naar de plek in de bundel, of naar een markering, of hij meet. Hij komt bij dezelfde uitkomst via een weg die niemand anders neemt, en die weg heeft hij zelf moeten bedenken, want de standaardweg was voor hem dicht.

Dat mechanisme gaat niet over kleuren. In vijfentwintig jaar ondernemen zie ik opvallend vaak dat de mensen die het ongemakkelijke werk het beste oplossen, mensen zijn die nooit de makkelijkste route hebben kunnen nemen. Omdat ze niet lezen zoals de rest. Omdat hun aandacht niet doet wat een schoolbank vroeg. Omdat iets bij hen niet kon op de manier waarop het hoorde.

Die mensen hebben jarenlang geoefend in één ding: een deur zoeken die wél opengaat. Niet omdat dat leuk is, maar omdat het moest. Precies de vaardigheid die schaars wordt op het moment dat de standaardweg gratis wordt. Waarom dat zo uitpakt bij een taalmodel, staat uitgebreider bij anders denken en AI.

Standaard, dat kan iedereen. Maar net even anders. Dat is een gave.

Twee dingen die hier niet staan

Ik zeg niet dat dyslexie, ADD of ADHD iemand creatief maakt. Dat is niet vastgesteld en ik ga het niet beweren. Wat ik zie is een gewoonte, en die gewoonte kan iedereen ontwikkelen die vaak genoeg voor een dichte deur heeft gestaan.

En ik zeg al helemaal niet dat je zo’n diagnose nodig hebt om hier goed in te zijn. Dat zou onzin zijn en het zou mensen buitensluiten die dit werk uitstekend doen. Het is geen voorwaarde, en het is ook geen garantie.

Komen er dan ook banen bij?

Ja, en op een plek waar bijna niemand kijkt: aan de onderhoudskant van de machine. Elk apparaat en elk systeem dat werk overneemt, maakt zelf werk. Het moet worden ingeregeld, uitgelegd aan de mensen die ermee moeten werken, bijgesteld als het werk verandert, en gerepareerd op het moment dat het stilvalt.

Over een paar jaar staat er in een restaurant, een winkel of een woonkamer iets dat je nu nog bijzonder vindt. Wat daarbij zelden wordt doorgerekend, is de personeelskant ervan. Een apparaat dat iets voor jou doet, heeft iemand nodig die weet wát het doet, en die erbij is als het niet doet wat het moet.

Dat werk laat zich niet wegautomatiseren, om een eenvoudige reden: de machine die het veroorzaakt kan het niet zelf opheffen. Er is ook geen opleiding voor, want het vak bestaat pas op het moment dat het ding er staat.

Voor software geldt precies hetzelfde. Elk systeem dat werk overneemt, heeft iemand nodig die begrijpt wat het doet en die merkt wanneer het iets doet wat niet de bedoeling was. Dat is geen bijrol. Dat is de baan.

Wat betekent dit als je morgen iemand aanneemt?

De vraag is niet wie de meeste cursussen heeft gevolgd. De vraag is wie er ongemakkelijk van wordt als iets niet klopt, en dan blijft doorzoeken.

En begin klein. Niet bij je grootste probleem. Dat is verleidelijk en het is de snelste manier om een half jaar verder te zijn zonder dat iemand iets gebruikt. Pak één handeling die vaak terugkomt, laat die volgende week werken, en kijk wat er gebeurt met de mensen die hem deden. Wie opbloeit, is degene die je zoekt.

Zo’n eerste handeling kan klein beginnen en groot uitpakken. Bij een installateur was het niets meer dan dat de klant zijn eigen prijs samenstelt; hij kwam daarna niet meer vijftien keer per dag van zijn ladder.

Want je hebt al een ja-knikker. Die staat op je bureau.

Als het makkelijk kon, kon iedereen het.

Voor redacties

Dit stuk is vrij te gebruiken met bronvermelding. Op aanvraag beschikbaar: een achtergrondgesprek, beeldmateriaal, een demonstratie van de offerteconfigurator (live of op afstand), en een ingekorte versie van 600 tot 700 woorden voor een opiniepagina. Interviews in het Nederlands en het Engels.

Over het bedrijf waar de beschreven middag plaatsvond worden geen naam, plaats of branche gedeeld; het betrof een besloten sessie op uitnodiging.