De meneer met het konijnenstaartje

Hoe ik aan die naam kom

“Wanneer komt die meneer met dat konijnenstaartje weer?” Dat vroegen ze. Ze heeft er even over na moeten denken en toen moest ze aan mij denken, en aan het microfoontje dat ik meeneem. Daar zit een pluizig kapje op tegen de wind. Volgens de kinderen was dat een konijnenstaart.

Zit je hier zelf mee? Leg het me in twee zinnen voor. Ik lees het zelf.

Ze belde me erover en ze moest er hard om lachen. Ik ook, en daarna nog een paar keer. Want ik loop daar al een tijd rond met dat ding en ik had het zelf nooit gezien. Geen van de volwassenen daar had het gezien.

Het microfoontje is drie bij drie centimeter. Je kunt hem op je borst spelden of gewoon even in je hand houden. Voor mij is het gereedschap. Voor hen is het een konijn, en eerlijk gezegd hebben zij gelijk.

Waarom ik naar kinderen luister

Omdat het antwoord van een kind vaak een korte, harde klap is die precies raak schiet. Geen omhaal, geen slag om de arm, geen “het ligt eraan”. Waar een volwassene een omweg bedenkt, ziet een kind de rechte lijn, en meestal is dat gewoon de goede.

Dat is wat ik zo bijzonder vind om te zien en om naar te luisteren. Ze kijken er anders naar. Niet minder goed, anders. En de manier waarop zij ernaar kijken, schiet vaak het raakst.

Ik ben er ook in mijn werk niet vies van. Als ik ergens in een bedrijf niet uitkom, help het om de vraag te stellen zoals een kind hem zou stellen. Waarom doen jullie dat zo? Wat gebeurt er als je het niet doet? Dat zijn geen naïeve vragen. Dat zijn de vragen die niemand meer durft te stellen omdat het antwoord er al twintig jaar is.

Waar een volwassene een omweg bedenkt, ziet een kind de rechte lijn.

En meestal is dat gewoon de goede. Dat is niet schattig, dat is bruikbaar, ook in een bedrijf waar iets al twintig jaar zo gaat.

Wat ik daar doe, en waarom ik er niets voor reken

Ik help een goede vriendin van ons met de marketing van een aantal kinderdagverblijven en ik maak de video’s. Dat doe ik als hobby en voor mezelf, en ik breng er niets voor in rekening. Niet uit liefdadigheid, omdat ik het oprecht ontzettend leuk vind om te doen.

En omdat mijn dochter van vijftien met plezier meegaat. Wij gaan er samen heen, maken de video’s, gaan met de kinderen in gesprek en kijken hoe hun gedachten lopen. Dat is een middag waar ik meer van opknap dan van welke vergadering ook.

Ik zet dit er ook niet neer als opdracht op mijn lijstje. Het staat hier omdat het iets zegt over hoe ik werk, en omdat het het enige is wat ik doe waar geen factuur onder ligt.

Hoe je een kind voor de camera krijgt

Door zelf een beetje gek te doen. Speels, een tikje raar, en dan lok je het uit. Samen zingen. Gekbekken trekken. Lekker vies eten en vieze handen krijgen. Dingen doen die een klein beetje stout zijn, want dat is het leukste wat er is als je vier bent.

Wat niet werkt is een camera neerzetten en vragen of ze iets willen zeggen. Dan krijg je een kind dat een volwassene nadoet, en dat is het saaiste beeld dat er bestaat.

Wat wel werkt is ze een rol geven. Laat een kind even artiest zijn en het gaat er volledig in op. Ze nemen het bloedserieus, en juist daardoor wordt het grappig en echt tegelijk. Dat is het soort beeld dat je niet kunt regisseren.

Leg een microfoon neer en loop weg

Dat is misschien wel de beste truc die ik ken. Zet een microfoontje bij kinderen die aan het spelen zijn en ga zelf iets anders doen. Wat daar dan gebeurt en welke gesprekken daar ontstaan. Daar ga je aan stuk. Er is geen scenarioschrijver die dat bedenkt.

Nog zo een: laat kinderen meezingen met een liedje en haal daarna de muziek eronder weg. Wat overblijft is onverstaanbaar, bijna Chinees klinkend, en het is fantastisch.

Allebei die trucs hebben hetzelfde principe: je haalt de regie weg in plaats van hem toe te voegen. Wij denken dat je iets maakt door meer te doen. Bij kinderen maak je iets door minder te doen en gewoon aan te staan.

De pindakaas in de luier

Sommige van mijn ideeën klinken in het begin een beetje gek. Ik wilde een video maken met een knipoog naar de bekende reclame voor pindakaas, en daarvoor smeerde ik pindakaas uit in een schone luier alsof het een boterham was. Toen ik dat voorstelde, keek iedereen me even aan.

Achteraf moest iedereen er hard om lachen. En dat is precies het patroon: het idee dat in de vergadering het gekst klinkt, is achteraf vaak het idee waar mensen het over hebben.

Dat geldt trouwens niet alleen voor pindakaas. Het geldt voor elk idee dat een beetje buiten de lijntjes valt. Wie alleen doet wat veilig klinkt, maakt iets waar niemand iets van vindt, en dat is het enige echte risico.

Waarom die video’s het doen

Sommige ervan hebben meer dan tienduizend likes, en dat is niet voor niets. Het is oprecht en authentiek en soms een beetje gek. Pindakaas op je handen, chocoladesaus op je neus. Het is niet gemaakt, en dat zie je meteen, want dat zie je altijd meteen.

Ik denk dat daar de hele les in zit. Mensen kijken niet omdat het mooi is. Ze kijken omdat het echt is. Een gepolijst filmpje van een kinderdagverblijf met zachte muziek eronder scrolt iedereen voorbij; een kind dat bloedserieus een liedje verkeerd zingt, kijken mensen uit.

En dat is geen trucje dat alleen bij kinderen werkt. Het werkt precies zo bij een installatiebedrijf, een groothandel of een kantoor. Alleen durft daar bijna niemand het aan.

Wat dit met je bedrijf te maken heeft

Twee dingen, en ze horen bij elkaar. Het eerste: het simpelste antwoord is vaker het goede antwoord dan wij volwassenen willen geloven. Het tweede: echt beeld verslaat mooi beeld, altijd.

Ik kom regelmatig bij bedrijven waar het probleem al maanden op tafel ligt en waar niemand het meer ziet, precies zoals ik dat konijnenstaartje niet zag. Er is geen ingewikkelde analyse voor nodig. Er is iemand nodig die er nog niet aan gewend is.

Dat is eigenlijk wat ik doe, en dat is ook waarom ik bedrijvendokter een betere omschrijving vind dan wat er normaal op zo’n visitekaartje staat. Ik kom kijken met ogen die er nog niet aan gewend zijn.

Wat mijn dochter erin ziet

Dat vraag ik haar ook, en het antwoord is meestal korter dan het mijne. Zij ziet direct welk stukje leuk is en welk stukje eruit moet. Ik zit dan nog te denken over opbouw en zij zegt gewoon: dat is saai.

Dat is het beste redactionele advies dat ik krijg, en het is gratis. Ik geef het hier door, want het werkt ook bij teksten, bij offertes en bij websites. Laat het eens lezen aan iemand die niet in je vak zit en let niet op wat diegene zegt, maar op waar hij ophoudt met lezen.

Wat is de les?

Waar een volwassene een omweg bedenkt, ziet een kind de rechte lijn. Dat is niet schattig maar bruikbaar: het is precies wat je van een tweede paar ogen wilt, ook in een bedrijf waar iets al twintig jaar zo gaat.