Is er een opleiding voor Forward Deployed Engineer?

Deze vraag wordt vaak gesteld, en het antwoord is kort. Ik zet hem er toch op, want een eerlijk nee is bruikbaarder dan een pagina die om de hete brij heen draait tot je vanzelf een cursus koopt.

Bestaat er een opleiding of certificering voor Forward Deployed Engineer?

Nee. Er bestaat geen opleiding, geen hbo-richting en geen certificaat voor Forward Deployed Engineer. Het is geen beschermd beroep en er is geen instantie die het examineert. Wie zegt dat hij je ervoor kan certificeren, verkoopt je een papiertje dat door niemand in het vak gevraagd wordt.

Zoek je toch verder, dan kom je uit bij algemene cursussen over cloud, programmeren of projectbegeleiding met de functietitel in de titel geplakt. Dat mag, want de term is van niemand. Maar er is geen partij die bepaalt wat erin hoort te staan, dus zegt het certificaat precies zoveel als de partij die het afgeeft waard is.

Waarom is er geen certificering?

Om twee redenen. De rol is jong, dus er is nog geen vakgroep die een norm heeft vastgelegd. En het lastigste deel van het werk laat zich niet toetsen: je beoordeelt of iemand bij een vreemd bedrijf de goede keuze maakt, en die keuze hangt volledig van de situatie af.

Vergelijk het met een vak waar wél een diploma voor bestaat. Bij een installatie kun je meten of de aarding klopt en of de kabel de juiste doorsnede heeft. Dat zijn objectieve normen; daar kun je een examen op bouwen. In dit werk is de goede beslissing per bedrijf anders, en het bewijs komt pas maanden later.

Er speelt nog iets. De bedrijven die deze mensen zoeken, zijn nu juist de bedrijven die niet in certificaten geloven. Ze kijken naar wat je hebt opgeleverd en of het draait. Een certificaat zou daar geen enkele vraag mee wegnemen.

Wat zou zo’n opleiding dan moeten leren?

Vier dingen, en drie ervan staan in geen enkel curriculum. Genoeg techniek om zelfstandig te bouwen. Een gesprek voeren waarin je hoort wat iemand níét zegt. Durven zeggen dat iets geen goed idee is. En het uithoudingsvermogen om te blijven tot mensen het echt gebruiken.

Als iemand die opleiding morgen zou opzetten, zou de helft van de lestijd bestaan uit meelopen bij bedrijven. Niet uit stof. Je kunt het derde punt uit dat rijtje uitleggen in twintig minuten en er tien jaar over doen om het te durven, want nee zeggen kost geld op de korte termijn.

Het vierde punt is misschien nog het moeilijkst over te dragen. Iets blijft pas draaien als je erbij blijft nadat het leuke deel voorbij is. Dat is precies de fase waar de meeste projecten stranden en waar ik mezelf ook toe moet dwingen, omdat routine me verveelt.

Welke opleidingen komen wel in de buurt?

Een technische studie waarin je echt leert programmeren, gecombineerd met werk waarin je bij klanten zit. Informatica, technische informatica of een hbo-opleiding met veel praktijk brengen je het verst. Wat de studie niet levert, leer je op locatie: kiezen onder onzekerheid, en uitleggen aan iemand die geen techneut is.

Ik ben zelf de andere kant op gekomen, vanuit installaties en ondernemen. Dat werkt ook, en het geeft een ander soort blinde vlek. Wie uit de techniek komt, moet leren dat niet elk probleem een technisch probleem is. Wie uit de studie komt, moet leren dat de tekening nooit klopt met de werkelijkheid. Welke achtergronden je in de praktijk tegenkomt, staat bij welke achtergrond mensen wel meebrengen.

Hoe leer je het vak dan wel?

Door het te doen bij bedrijven die niet van jou zijn. Bouw iets, lever het op, blijf erbij tot het draait, en kijk een half jaar later of het er nog is. Dat laatste is de echte les. Wat je bouwde en wat er overbleef, verschilt vaker dan je hoopt.

Er is een goedkopere oefening die iedereen kan doen: automatiseer iets in je eigen werk, of in dat van een vriend met een bedrijf. Geen oefenopdracht met verzonnen data, maar iets waar iemand echt last van heeft. Zodra er een echte gebruiker aan hangt, gaat de les over gedrag in plaats van over code.

Zelf gebruik ik mijn vijf bedrijven daarvoor. Alles wat ik bij klanten neerzet, heeft daar eerst last veroorzaakt en is daar opgelost. Dat is geen deugd, het is gemakzucht met een goede uitkomst: ik ben de eerste die er last van heeft als iets niet deugt.

Wat als een werkgever toch om papieren vraagt?

Dan vragen ze meestal iets anders dan ze opschrijven. Achter “certificering gewenst” zit vrijwel altijd de vraag of je zelfstandig kunt werken zonder brokken te maken. Dat bewijs je met wat je hebt opgeleverd: wat het deed, wie het gebruikte, en of het er een jaar later nog stond.

Zorg dus dat je dat kunt vertellen. Niet als lijst met technieken, maar als drie verhalen met een begin, een probleem en een uitkomst. Wie een gesprek voert over iets dat hij echt heeft gebouwd, klinkt binnen twee minuten anders dan iemand die een cursus opsomt. Welke vaardigheden er in zo’n gesprek toe doen, staat bij welke vaardigheden er wel toe doen.

Verandert dit nog?

Waarschijnlijk wel, maar niet snel. Als de vraag naar deze mensen blijft groeien, komt er vanzelf iemand die er een opleiding omheen bouwt. Of dat een goede opleiding wordt, is een tweede: hoe minder toetsbaar het vak, hoe groter de kans dat het certificaat vooral de uitgever iets oplevert.

Wat ik wél verwacht, is dat bedrijven hun eigen interne route gaan maken. Iemand met vier jaar ervaring die meeloopt met een ervaren collega, en na een jaar zelf naar klanten gaat. Dat is hoe elk ambacht is overgedragen sinds er ambachten zijn, en het is waarschijnlijk ook hier het antwoord.

Wil je eerst weten waar dit werk precies over gaat, begin dan bij wat het vak inhoudt. En over het deel dat het minst met techniek te maken heeft — hoe je met een model of met een probleem omgaat als je niet het eerste antwoord accepteert — schreef ik waarom de een meer uit AI haalt dan de ander.