Hoe word je Forward Deployed Engineer?

Op een groot ontwikkelaarsforum stelde iemand precies de vraag die ik ook per mail krijg. Die vacatures staan ineens overal, ze zijn allemaal senior of staff, en wie zijn die kandidaten dan? Heeft dit werk altijd bestaan, of is er iets nieuws bedacht?

Het korte antwoord: het werk bestond al, de titel is nieuw, en de mensen die het doen komen zelden uit dezelfde hoek.

Welke achtergrond heb je nodig om Forward Deployed Engineer te worden?

Een Forward Deployed Engineer wordt bijna nooit rechtstreeks aangenomen. Vrijwel iedereen in die rol heeft eerst jaren iets anders gedaan: bouwen, implementeren, ondernemen of installeren. Wat je nodig hebt is geen opleiding maar genoeg kilometers om bij een klant een beslissing te durven nemen die niemand voor je neemt.

Dat klinkt streng voor wie net begint, en zo is het niet bedoeld. Het is een beschrijving van de situatie. Je zit bij een bedrijf dat iets van je wil, tussen systemen die je gisteren nog niet kende, en er komt niemand naast je zitten om te zeggen of je keuze verstandig is. Ervaring is daar geen versiering op je cv. Het is ongeveer het enige wat je hebt.

Waarom staan er alleen senior- en staff-vacatures?

Omdat de fout bij de klant valt en niet op kantoor. Wie in een gewone ontwikkelrol een verkeerde afweging maakt, wordt bij de review gecorrigeerd voordat iemand er last van heeft. Wie vooruitgeschoven werkt, heeft die afweging al met een directeur besproken en half gebouwd voordat er iemand meekijkt.

Er zit nog iets onder. Een bedrijf dat jou naar een klant stuurt, verkoopt jou als het gezicht van hun product. Alles wat je zegt wordt gehoord als een belofte van dat bedrijf. Dat geef je niet weg aan iemand die nog aan het uitvinden is hoe je een gesprek stuurt waarin de klant iets wil dat niet kan.

En dan de simpelste reden, die niemand hardop zegt: de rol is jong. Er is nog geen ploeg mensen die er acht jaar geleden mee begon en die nu een junior kan opleiden. Wie het vak doet, heeft het elders geleerd en meegenomen.

Kun je hier dan niet als starter in beginnen?

Niet rechtstreeks, wel via een omweg. Een startersfunctie waarin je code schrijft, tegen echte klanten praat en ziet wat er met je werk gebeurt, brengt je binnen een paar jaar dichterbij dan welke studie ook. De sprong die je daarna maakt is niet technisch van aard. Het is de sprong naar zelf beslissen.

Ik zou het anders zeggen dan de meeste mensen. Je hoeft niet senior te zijn in de zin van veel weten. Je moet senior zijn in de zin van: je kunt het aan als het even niet duidelijk is, en je gaat er niet van slapen. Dat verschil is groot en het staat in geen enkele functieomschrijving.

Welke achtergronden kom je in de praktijk tegen?

Grofweg vier soorten mensen. Ontwikkelaars die het bouwen achter een specificatie zat waren. Consultants die zich doodergerden aan rapporten die niemand uitvoerde. Mensen uit de uitvoering, die techniek installeerden en er software bij gingen doen. En ondernemers, die dit hun hele leven al deden zonder de naam.

Die vier delen precies één ding: ze hebben allemaal meegemaakt dat iets niet werkte bij de klant terwijl het op papier klopte. Dat is de vormende ervaring van dit vak. Wie dat nooit heeft meegemaakt, onderschat hoe ver een demo af staat van dinsdagochtend.

Geen van die routes is beter dan de andere. De ontwikkelaar leert het gesprek, de consultant leert bouwen, de installateur leert programmeren en de ondernemer leert dat niet elk probleem van hem is. Ieder mist iets, en ieder mist iets anders.

Wat telt zwaarder: diepte of breedte?

Breedte, met genoeg diepte om niet vast te lopen. Een specialist die één laag heel goed kent, komt hier in de knel, want het knelpunt zit meestal tussen twee lagen in. Je moet ver genoeg komen in databases, koppelingen, schermwerk en gegevensmodellen om er zelf doorheen te lopen zonder hulp.

Op dat forum noemden ze het generalisten. Dat klopt, maar het woord is te vaag. Een generalist die overal een beetje van weet, valt door de mand op het moment dat er iets stukgaat. Wat je nodig hebt is iemand die van vijf dingen genoeg weet om ze te repareren, en van één ding zoveel dat hij snapt hoe diep een probleem kan zitten.

Dat merk ik zelf het sterkst als iets hapert wat niemand had voorzien. Een koppeling die het wel doet maar traag is. Een pagina die alleen op een telefoon misgaat. Daar helpt geen enkele specialisatie, alleen de gewoonte om te blijven graven tot je snapt wat er gebeurt. Over die gewoonte en de rest van het gereedschap schreef ik apart welke vaardigheden echt tellen.

Hoe ben ik hier zelf in gerold?

Via installaties. Ik onderneem sinds 1999, begon met techniek aanleggen bij bedrijven, kwam via camera’s bij netwerken terecht, via netwerken bij koppelingen en via koppelingen bij software en AI. Elke stap kwam voort uit een klant die iets wilde wat met de vorige laag niet meer kon.

Die functietitel heb ik dus nooit gehad. Ik had klanten, en later vijf eigen bedrijven waar het gewoon moest draaien. Dat er inmiddels een naam voor bestaat, merkte ik pas toen ik de term ergens tegenkwam en dacht: hé, dat is precies wat ik doe. Hoe die weg liep staat bij hoe ik er zelf in rolde.

Wat me achteraf het meest geholpen heeft, zijn de installatiejaren. Wie een klus oplevert bij iemand thuis of in een bedrijfshal, leert dat het pas af is als het werkt én de klant het snapt. Niet als de tekening klopt. Die lat neem je daarna overal mee naartoe, ook naar software.

Hoe weet je of dit werk bij je past?

Kijk naar wat je energie geeft. Word je blij van de eerste echte gebruiker die iets probeert, of van een schoon stuk code? Vind je het spannend om bij een vreemd bedrijf binnen te lopen zonder te weten wat je aantreft, of vind je dat vooral vervelend? In die twee vragen zit het hele verschil.

Er is geen goed antwoord op. Wie liever geconcentreerd bouwt zonder onderbreking, is als ontwikkelaar beter af en levert daar waarschijnlijk beter werk af. Dit vak vraagt dat je de hele dag geschakeld wordt en dat je dat niet erg vindt. Bij mij helpt het dat mijn hoofd toch al zo werkt.

Er hoort ook een minder leuke kant bij, en die noem ik er meteen bij. Je bent vaak de enige in de ruimte die het snapt, en dat is eenzamer dan het klinkt. Je moet slecht nieuws kunnen brengen aan iemand die je aardig vindt. En je moet kunnen stoppen met bouwen aan iets moois zodra blijkt dat het niet nodig is.

Waar begin je als je deze kant op wilt?

Zoek werk waarin je bij een klant zit en zelf mag bepalen wat je bouwt. Dat is de hele oefening. Of dat via een softwarebedrijf gaat, via een implementatierol of door voor jezelf te beginnen maakt minder uit dan hoe dicht je bij de gebruiker zit en hoeveel je zelf mag beslissen.

Verwacht geen diploma aan het eind. Er is er geen, en waarom niet staat op de pagina waarin ik uitleg dat een opleiding er niet is. Wil je eerst weten wat het vak precies inhoudt, dan is wat het vak inhoudt de plek om te beginnen. En twijfel je of je nu ontwikkelaar bent of iets anders, dan helpt het verschil met een ontwikkelaar je die knoop door te hakken.