De koning van het schaakbord

Dit speelde rond 2016. Een klant zat met een probleem en wilde me spreken. Telefonisch kon het niet, het moest persoonlijk. En of ik een privédetective in mijn netwerk had.

Zit je hier zelf mee? Leg het me in twee zinnen voor. Ik lees het zelf.

Die heb ik: een goede vriend, met een verleden bij de politie. Ik vroeg of hij meeging, en zo zaten we daar met z’n drieën aan een ronde tafel, ieder met een bak koffie.

Wat was er gebeurd?

Er was iets gestolen, zei hij, en hij had ons werk alvast gedaan. Wat er weg was: de koning van zijn schaakbord. De dag ervoor stond hij er nog, wist hij zeker. Niet het bord, niet de andere stukken, niet iets van waarde uit het huis. Alleen die ene koning.

Wij luisterden zonder te lachen en zonder onze blik te laten fronsen. Dat klinkt als een detail en het is het belangrijkste van het hele verhaal: hij meende het oprecht, en dan verdien je een serieus gezicht tegenover je.

Wie had het gedaan?

Special forces. Ze hadden het op hem gemunt. Via het water waren ze gekomen, in speciale pakken, aan zijn aanlegsteiger aan land, en zo naar binnen. Hij wist het zeker, en hij wist ook wie.

Uit zijn printer haalde hij een uitdraai: de foto van iemand in uniform, met daarboven het woord Rijkspolitie.

Mijn vriend vroeg voorzichtig of hij wist hoe oud dat document was, de Rijkspolitie bestaat al heel lang niet meer. Dat wist hij niet, zei hij. Maar dit moest hem zijn. Dat wist hij zeker.

Wat was de opdracht?

Heel Nederland af, alle campings langs, om deze man te vinden. Kosten wat het kost. Voor een privédetective klinkt dat als een mooie opdracht. Dat is het niet, als je vooraf weet dat je niemand gaat vinden.

Alles wat we probeerden om er wat werkelijkheid bij te halen, had geen effect. En we wisten allebei dat nee ook geen antwoord was: dan komt hij morgen terug, of gaat hij naar iemand die er wel geld voor rekent.

Wat heeft hij gedaan?

Hij is twee campings langs geweest, heeft foto’s gemaakt, en is teruggegaan met de mededeling dat het hoogstwaarschijnlijk inderdaad die man was geweest, maar dat hij inmiddels naar het buitenland was gevlucht en op dit moment onvindbaar is.

Mag dat wel?

Dat is de vraag die je moet stellen, want wat daar gezegd werd was niet waar. Het was niet bedoeld om te liegen en al helemaal niet om iemand te bedonderen. Het was bedoeld om rust te geven aan iemand die de werkelijke uitleg niet kon aannemen.

Ik weet niet zeker of dat de juiste oplossing was. Ik weet wel dat de andere route, volhouden dat het niet zo is, die man niets zou hebben opgeleverd behalve het gevoel dat niemand hem geloofde. En dat is geen mooier alternatief.

Wat heeft het gekost?

Niets. Er is geen rekening gestuurd, door niemand van ons. Ik zeker niet, want het is mijn werk niet. Ik was er alleen bij gevraagd als bemiddelaar. En mijn vriend heeft er twee dagdelen in gestoken zonder er een cent voor te vragen, omdat hij vond dat je iemand in die toestand geen factuur stuurt.

Niet alles hoeft geld te kosten. Rijker word je ook van een ervaring die je nooit meer vergeet.

Wat is de les?

Dat je soms iemand helpt zonder er iets voor te berekenen, alleen om hem een rustig gevoel te geven. Niet alles hoeft geld te kosten. Rijker word je ook van een ervaring die je nooit meer vergeet.

Dat staat een beetje haaks op wat ik elders op deze site schrijf, over
een gezond bedrijf dat een plak kaas verdient. Allebei waar: je moet weten wat je waard bent én weten wanneer het er even niet toe doet. Zulke tegenstellingen staan er meer; het hele rijtje leest dan ook eerder als een werkboek dan als een portfolio.

Dezelfde beweging als bij de sticker op de telefoon en bij
de baksteen: niet de discussie winnen, maar het probleem oplossen dat er werkelijk ligt.